Đề bài: Trong phép chia, có số bị chia là 72. Số chia là số kém số bé nhất có hai chữ số là 2 đơn vị. Tính thương của hai số đó?
Đây là dạng bài tự luận, đề không có các phương án A, B, C, D để lựa chọn. Học sinh trình bày bài giải gồm hai bước: xác định số chia, rồi thực hiện phép chia để tìm thương.
Đáp án đúng là 9. Thương của hai số cần tìm là 9. Muốn có kết quả này, phải tìm đúng số chia trước: số bé nhất có hai chữ số là 10, số chia kém 10 hai đơn vị nên bằng 8, và 72 : 8 = 9.

Vì sao đáp án là 9
Bài toán có hai đại lượng đã biết và một đại lượng cần tìm. Số bị chia cho sẵn là 72; số chia chưa cho trực tiếp mà mô tả bằng quan hệ so sánh với một số đặc biệt; thương là kết quả phép chia. Vì vậy hướng giải bắt buộc là đi từ số chia, không thể chia ngay.
- Xác định số bé nhất có hai chữ số. Một số có hai chữ số phải có chữ số hàng chục khác 0, nên số nhỏ nhất trong nhóm này là 10 (hàng chục bằng 1, hàng đơn vị bằng 0). Các số 00, 01, 02… không được coi là số có hai chữ số.
- Xác định số chia. Đề nói số chia kém số bé nhất có hai chữ số 2 đơn vị, nghĩa là số chia nhỏ hơn 10 và nhỏ hơn đúng 2 đơn vị: 10 − 2 = 8. Từ “kém” ứng với phép trừ, không phải phép cộng.
- Tính thương. Thương bằng số bị chia chia cho số chia: 72 : 8 = 9.
- Kiểm tra ngược. Lấy số chia nhân với thương phải ra số bị chia: 8 × 9 = 72, khớp đề bài. Phép chia này chia hết, số dư bằng 0, nên thương là một số tự nhiên trọn vẹn.
Điểm mấu chốt khiến bài này đúng là bước 2. Mọi sai sót trong bài đều bắt nguồn từ việc hiểu sai cụm “kém… 2 đơn vị” hoặc nhớ sai số bé nhất có hai chữ số.
Những lỗi thường gặp khiến kết quả sai
Bài không có phương án nhiễu, nhưng các đáp án sai vẫn xuất hiện đều đặn vì học sinh mắc cùng vài bẫy quen thuộc. Nhận diện được các bẫy này quan trọng hơn việc nhớ đáp án.
- Hiểu “kém” thành “hơn”: lấy 10 + 2 = 12, rồi tính 72 : 12 = 6. Sai ở chỗ đảo ngược quan hệ so sánh. Cách kiểm tra: số chia 12 lớn hơn 10, trong khi đề nói số chia nhỏ hơn.
- Nhầm số bé nhất có hai chữ số là 11: khi đó số chia là 11 − 2 = 9 và kết quả là 72 : 9 = 8. Đây là bẫy dễ nhầm nhất, vì 11 là số có hai chữ số giống nhau nhỏ nhất chứ không phải số có hai chữ số nhỏ nhất.
- Trừ sai vị trí: lấy 2 − 10 hoặc lấy 10 − 2 nhưng ghi nhầm thành 7 hay 12 do tính nhẩm vội. Với phép trừ trong phạm vi 10, nên viết ra giấy.
- Nhầm vai trò các thành phần: tính 8 : 72 hoặc trả lời “thương là 8” do lấy luôn số chia làm kết quả. Thương là kết quả của phép chia, không phải số chia.
- Chia sai: 72 : 8 = 9 nhưng ghi 8 hoặc 7 do chưa thuộc bảng chia 8. Kiểm tra bằng phép nhân ngược sẽ phát hiện ngay.
Hệ thống kiến thức liên quan
Bài toán nằm trong nhóm kiến thức về phép chia ở bậc tiểu học, gồm cấu trúc phép chia và cách đọc các cụm từ chỉ quan hệ so sánh. Nắm chắc hai phần này là đủ để xử lý mọi biến thể của dạng đề.
- Cấu trúc phép chia: số bị chia : số chia = thương. Nếu có dư thì số bị chia = số chia × thương + số dư, và số dư luôn nhỏ hơn số chia. Trong bài này số dư bằng 0 nên 72 = 8 × 9.
- Các số đặc biệt cần nhớ: số bé nhất có một chữ số là 0; số bé nhất có hai chữ số là 10; số lớn nhất có hai chữ số là 99; số bé nhất có ba chữ số là 100. Đề bài rất hay dùng các mốc này làm “cửa ngõ” để mô tả một số chưa biết.
- Cụm từ chỉ quan hệ: “kém … n đơn vị” tương ứng phép trừ; “hơn … n đơn vị” tương ứng phép cộng; “gấp n lần” tương ứng phép nhân; “giảm đi n lần” tương ứng phép chia. Đọc sai một từ là lệch cả bài.
- Bài tập đếm hình vuông đi kèm: với dạng “quan sát hình, cho biết có bao nhiêu hình vuông”, cách làm là đếm hình nhỏ trước, rồi đếm các hình lớn được ghép từ nhiều hình nhỏ, cuối cùng cộng lại và rà soát để không đếm trùng. Tuy nhiên, phần này chỉ giải được khi có hình vẽ cụ thể; nếu đề chỉ nêu chữ mà không kèm hình thì chưa đủ dữ kiện để khẳng định đáp án, không nên đoán số lượng.
Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh
Với dạng bài mô tả số chia bằng một câu so sánh, hãy làm theo đúng thứ tự: dịch cụm so sánh thành phép tính, tìm ra số chia, rồi mới chia. Đừng bao giờ chia trước khi xác định xong số chia.
Mẹo nhớ nhanh: “kém thì trừ, hơn thì cộng” và “số bé nhất có hai chữ số là 10 — chục bằng 1, đơn vị bằng 0”. Sau khi có kết quả, luôn kiểm tra ngược bằng phép nhân: thương × số chia phải đúng bằng số bị chia. Với bài này, 9 × 8 = 72 nên kết quả 9 chắc chắn đúng.
- Bài Học Về Sự Khiêm Tốn Sau Những Chiến Thắng Hiển Hách Trên Bàn Bài
- Vào tháng nào con người ngủ ít nhất trong năm? Đáp án
- KQBD Hà Nội 3-1 Nam Định: Tỷ Số Trận Cầu Tâm Điểm Vừa Xong
- Bí mật đằng sau những pha quay chậm slow-motion thần thánh trên tivi
- Nhận định Genoa vs Milan (21h00 ngày 8/11): Rossoneri tìm lại mạch chiến thắng

