Động vật nào có hệ tuần hoàn hở? Đáp án chính xác

Câu hỏi: Động vật nào sau đây có hệ tuần hoàn hở?

Tuy nhiên, bài gốc chỉ cung cấp một hình ảnh (image-1-56.jpg) mà không kèm nội dung văn bản nêu rõ các phương án A, B, C, D cụ thể. Hình ảnh này hiện không thể đọc nội dung bên trong để xác định chính xác bốn lựa chọn được liệt kê trong đề.

Vì không có đủ dữ kiện về các phương án cụ thể, bài giải dưới đây sẽ trình bày theo hai hướng: (1) nếu bộ phương án là dạng phổ biến nhất trong chương trình Sinh học THPT Việt Nam, đáp án và giải thích sẽ được trình bày đầy đủ; (2) phần kiến thức nền về hệ tuần hoàn hở luôn đúng bất kể phương án cụ thể là gì.

Lưu ý quan trọng về dữ liệu bài gốc

Bài gốc chỉ cung cấp một thẻ hình ảnh, không kèm văn bản liệt kê phương án A, B, C, D. Để xác định chính xác đáp án đúng trong số các lựa chọn được đưa ra, cần biết nội dung bốn phương án. Nếu bạn có thể cung cấp nội dung ảnh hoặc gõ lại các phương án, bài giải sẽ được điều chỉnh chính xác theo đề gốc.

Dưới đây, bài giải áp dụng cho bộ phương án phổ biến nhất xuất hiện trong các đề thi Sinh học lớp 11 và ôn thi THPT Quốc gia:

• A. Cá chép
• B. Tôm
• C. Giun đất
• D. Thỏ

Đáp án đúng là B. Tôm. Tôm thuộc ngành Chân khớp, nhóm động vật điển hình sở hữu hệ tuần hoàn hở — máu không lưu thông hoàn toàn trong mạch kín mà đổ trực tiếp vào khoang cơ thể để trao đổi chất với tế bào.

Tại sao tôm có hệ tuần hoàn hở?

Hệ tuần hoàn hở được định nghĩa bởi một đặc điểm cốt lõi: máu (hay còn gọi là huyết dịch) rời khỏi tim, đi qua một đoạn mạch ngắn rồi thoát ra ngoài mạch, tràn vào các xoang cơ thể — gọi là xoang máu. Tại đây máu tiếp xúc trực tiếp với tế bào, thực hiện trao đổi chất, sau đó theo lỗ tim đổ trở về tim.

Ở tôm, cấu trúc này bao gồm tim dạng túi nằm ở mặt lưng, một số động mạch ngắn dẫn máu ra ngoài, và hệ xoang rộng bao quanh các cơ quan nội tạng. Áp lực máu trong hệ tuần hoàn hở thấp hơn đáng kể so với hệ tuần hoàn kín, tốc độ lưu thông chậm hơn. Điều này phù hợp với mức độ hoạt động và nhu cầu trao đổi chất của động vật chân khớp có kích thước nhỏ đến trung bình.

Ngoài tôm, các đại diện khác của ngành Chân khớp như cua, nhện, bọ cạp, và hầu hết côn trùng cũng có hệ tuần hoàn hở. Thân mềm như ốc sên, hến cũng thuộc nhóm này — ngoại lệ đáng chú ý là mực ống và bạch tuộc, hai đại diện thân mềm hiếm hoi có hệ tuần hoàn kín.

Vì sao các phương án còn lại không có hệ tuần hoàn hở?

Cá chép có hệ tuần hoàn kín đơn — tim hai ngăn (một tâm nhĩ, một tâm thất), máu lưu thông hoàn toàn trong mạch, đi qua mang để trao đổi khí rồi cung cấp cho toàn thân. Đây là hệ tuần hoàn kín vì máu không bao giờ rời khỏi mạch để đổ vào xoang.

Giun đất cũng có hệ tuần hoàn kín, mặc dù cấu trúc đơn giản hơn cá. Giun đất có hai mạch máu chính chạy dọc cơ thể (mạch lưng và mạch bụng), nối với nhau bằng các vòng mạch ở vùng đầu đóng vai trò như “tim”. Máu luôn nằm trong mạch — đây là điểm khác biệt then chốt so với tôm.

Thỏ là động vật có vú, sở hữu hệ tuần hoàn kín kép — tim bốn ngăn, hai vòng tuần hoàn hoàn toàn tách biệt (vòng phổi và vòng hệ thống). Đây là dạng hệ tuần hoàn phức tạp và hiệu quả nhất trong giới động vật, hoàn toàn đối lập với hệ tuần hoàn hở.

Phương án dễ gây nhầm lẫn nhất thường là giun đất. Nhiều học sinh nhầm tưởng giun đất có hệ tuần hoàn hở vì cơ thể mềm, không xương sống, cấu trúc đơn giản. Thực tế, giun đất là một trong những ví dụ kinh điển về hệ tuần hoàn kín ở động vật không xương sống — điểm này thường được nhấn mạnh trong sách giáo khoa Sinh học 11.

Mẹo ghi nhớ nhanh

Cách phân loại nhanh nhất: nhớ hai nhóm động vật điển hình cho hệ tuần hoàn hở là Chân khớp (tôm, cua, côn trùng, nhện) và Thân mềm (ốc, hến, trai — trừ mực và bạch tuộc). Tất cả động vật có xương sống (cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú) đều có hệ tuần hoàn kín. Giun đất tuy không xương sống nhưng cũng có hệ tuần hoàn kín — đây là ngoại lệ cần ghi nhớ riêng.

Một cách liên tưởng thực tế: khi luộc tôm hoặc cua, phần “nước” bên trong khoang cơ thể chính là huyết dịch tràn trong xoang — hình ảnh trực quan của hệ tuần hoàn hở. Ở cá hay thỏ, không có hiện tượng này vì máu nằm gọn trong mạch.

Với dạng câu hỏi tương tự trong đề thi, hễ thấy đáp án là động vật chân khớp hoặc thân mềm (trừ mực/bạch tuộc), đó là ứng viên cho hệ tuần hoàn hở. Hễ thấy động vật có xương sống hoặc giun đất, đó là hệ tuần hoàn kín.